Eerste smartphone voor je kind: leeftijd en afspraken

In Vlaanderen krijgen kinderen hun eerste smartphone gemiddeld op negen jaar en acht maanden [1]. In Nederland adviseert het kabinet om daarmee te wachten tot groep 8 [2]. Tussen die twee ligt de vraag waar veel ouders mee zitten: is mijn kind er klaar voor, en wat spreken we af?

Laatst bijgewerkt: 16 september 2026

Snel antwoord: In Nederland adviseert de staatssecretaris vanuit gezondheidsperspectief een eerste smartphone vanaf groep 8, chatapps zoals WhatsApp pas op de middelbare school en sociale media vanaf 15 jaar [2]. Voor Vlaanderen noemen we geen adviesleeftijd; daar is negen tot twaalf jaar de sleutelleeftijd waarop de meeste kinderen hun eerste smartphone krijgen [1]. Minstens zo belangrijk: de afspraken die je vooraf samen maakt.

Samenvatting in het kort

• Nederland: eerste smartphone vanaf groep 8, chatapps vanaf de middelbare school, sociale media zoals TikTok en Instagram vanaf 15 jaar [2].
• Het onderzoeksrapport achter dat advies noemde geen minimumleeftijd voor een smartphone; de leeftijden zijn volgens de onderzoekers een politieke keuze [3].
• Vlaanderen: gemiddeld een eerste smartphone op negen jaar en acht maanden, een abonnement met mobiele data meestal op twaalf jaar [1].
• Op school mag de telefoon in Nederland niet in de klas, en in Vlaanderen geldt sinds 1 september 2025 een verbod op slimme apparaten [4][5].
• Maak vooraf afspraken over de slaapkamer, de maaltijden, nieuwe apps en wat je kind doet bij vervelende berichten [6].
• Ouderlijk toezicht helpt, maar vervangt het gesprek niet [1].

Welke leeftijd adviseert de overheid voor de eerste smartphone?

In Nederland adviseert staatssecretaris Karremans vanuit gezondheidsperspectief een adviesleeftijd voor de eerste smartphone vanaf groep 8. Hij presenteerde dat advies op 17 juni 2025, samen met de richtlijnen voor gezond scherm- en sociale mediagebruik [2]. Het is aan ouders om, bijvoorbeeld om educatieve redenen, al eerder met hun kind te oefenen [2].

De factsheet voor ouders vat het zo samen: “Geef kinderen pas een smartphone vanaf groep 8. Laat kinderen vanaf de middelbare school oefenen met sociale interactieplatforms, denk aan Whatsapp en Signal. Wacht tot 15 jaar met sociale mediaplatforms als TikTok, Instagram en Snapchat.” [6]

Er is wel een kanttekening. Het onderzoeksrapport Gezond Schermgebruik 2025, waar het kabinet zijn advies grotendeels op baseert, draagt geen minimumleeftijd voor een eerste smartphone aan en legt de adviesleeftijd voor sociale media op dertien jaar [3]. Onderzoeker Ina Koning noemde de specifieke leeftijden daarom “een politieke keuze” [3]. Het rapport zelf zegt dat het vooral uitmaakt wat een kind online doet en waarom, en minder op welk apparaat [7].

Hoe zit het in Vlaanderen?

Voor Vlaanderen vonden we in de officiële bronnen geen adviesleeftijd zoals de Nederlandse. Wel is er MediaNest Cijfers 2025, het tweejaarlijkse onderzoek van Mediawijs en KU Leuven naar mediagebruik in Vlaamse gezinnen [1].

Wat dat onderzoek laat zien [1]:

• Negen tot twaalf jaar is de sleutelleeftijd: de meeste kinderen krijgen dan hun eerste smartphone en zetten hun eerste stappen op sociale media.
• De gemiddelde leeftijd voor een eerste smartphone is negen jaar en acht maanden.
• Een abonnement met mobiele data volgt meestal op twaalf jaar.
• Volgens hun ouders maken kinderen gemiddeld op tien jaar en drie maanden een eerste eigen account op sociale media; de populairste leeftijd daarvoor is twaalf jaar.

Dat is jonger dan de dertien jaar die de gebruiksvoorwaarden van de meeste sociale mediaplatforms vragen [7]. Voor ouders in het zesde leerjaar is het dus vaak het moment om de afspraken klaar te hebben, ook als de smartphone er nog niet is.

Is je kind er klaar voor?

De leeftijd is een vertrekpunt, geen examen. Een paar vragen helpen om te kiezen:

• Waarvoor is de telefoon nodig? Gaat je kind alleen naar school, sport of vrienden en wil je vooral kunnen bellen en berichtjes sturen, dan volstaat misschien een eenvoudig toestel zonder apps.
• Wat wil je kind ermee? Een klasgroep op WhatsApp is iets anders dan TikTok. Het Nederlandse advies bouwt stap voor stap op: eerst chatten, pas later sociale media [2].
• Kun jij het begeleiden? Instellingen goed zetten en de eerste weken meekijken kost tijd. Plan dat in.
• Houdt je kind zich aan afspraken? Kijk naar hoe het nu met de tablet, de spelcomputer of de televisie gaat.

Het hulpje hieronder zet die vragen op een rij en geeft je meteen de lijst afspraken voor jullie situatie.

Welke afspraken maak je bij de eerste smartphone?

Maak afspraken voordat je kind het toestel krijgt, niet achteraf. De Richtlijn Gezond Schermgebruik geeft een paar concrete adviezen die je zo kunt overnemen [6][7]:

• Geen schermen tijdens het eten en in de slaapkamer. Spreek een vaste oplaadplek af, bijvoorbeeld in de keuken.
• Stel samen de privacy-instellingen van accounts in. Staan profielen op privé, dan kunnen vreemden bijvoorbeeld geen contact meer met je kind opnemen.
• Laat je kind toestemming vragen voor het downloaden van apps en voor aankopen in apps, totdat het begrijpt wat wel en niet veilig is.
• Bespreek online gedrag: wat offline normaal is, zoals vriendelijk zijn en elkaar respecteren, hoort ook online.
• Bespreek concrete stappen als je kind online grensoverschrijdend gedrag ziet: niet meedoen, steun geven, melden via het platform en niets doorsturen.

Vul dat aan met afspraken die bij jullie gezin passen: hoeveel schermtijd per dag, wat er gebeurt als de telefoon kwijt of kapot is, en wanneer jullie de afspraken opnieuw bekijken. Schrijf alles op een A4’tje en laat je kind meeschrijven. Dan is het ook zijn of haar afspraak.

Welke instellingen zet je als ouder?

De richtlijn raadt aan om internetfilters of ouderlijk toezicht te gebruiken, om te voorkomen dat je kind via websites in aanraking komt met ongeschikte filmpjes of spelletjes [7]. De meeste toestellen hebben daar ingebouwde instellingen voor.

Veel Vlaamse ouders doen dat al: ruim de helft van de ouders van tieners gebruikt instellingen voor ouderlijk toezicht (55 procent), terwijl dat twee jaar eerder nog 38 procent was [1].

Karen Linten, expert mediaopvoeding bij Mediawijs, plaatst er een kanttekening bij: ouderlijk toezicht kan een handig hulpmiddel zijn, maar mag niet het gesprek tussen ouder en kind vervangen. Het is belangrijk om mee te groeien met je kind en het toezicht stapsgewijs af te bouwen, zodat je kind zelfstandig met schermen leert omgaan [1].

Praktisch betekent dat: zet in het begin meer vast, leg uit waarom, en spreek af wanneer je iets losser maakt. Bijvoorbeeld als je kind zich een tijd aan de afspraken heeft gehouden.

Mag de smartphone mee naar school?

Gebruiken op school mag in Nederland en Vlaanderen in principe niet, maar de regels verschillen in de details.

Nederland. Sinds 1 januari 2024 is het gebruik van mobiele telefoons niet meer toegestaan op middelbare scholen, en vanaf het schooljaar 2024-2025 ook niet op basisscholen [4]. Uitzonderingen zijn er als de telefoon nodig is voor de les, zoals bij mediawijsheid, of om medische redenen of door een beperking [4]. Scholen maken de precieze afspraken zelf met leraren, ouders en leerlingen [4].

Vlaanderen. Vanaf 1 september 2025 is het voor leerlingen, op een paar uitzonderingen na, verboden om slimme apparaten zoals smartphones en smartwatches te gebruiken in alle Vlaamse basis- en secundaire scholen [5]. Voor leerlingen in de derde graad van het secundair geldt het verbod enkel tijdens de lessen, tenzij de school het uitbreidt in het schoolreglement [5].

Vraag bij de start van het schooljaar hoe jullie school het regelt, en spreek met je kind af hoe het jou bereikt als er iets is.

Wat doe je in groep 8 of het zesde leerjaar?

In het laatste jaar van de basisschool komt de smartphone in veel gezinnen ter sprake. Er ontstaan groepsapps, en je kind gaat straks misschien zelfstandig naar een nieuwe school.

Zo maak je er een rustige overstap van:

1. Bespreek het vroeg in het schooljaar, niet pas op de dag dat je kind erom vraagt.
2. Stem af met andere ouders uit de klas. Als een paar gezinnen dezelfde lijn kiezen, is de druk voor iedereen kleiner.
3. Begin klein. Bellen en berichtjes naar familie eerst, chatapps en andere apps pas later. Dat sluit aan bij de stapsgewijze opbouw uit het Nederlandse advies [2].
4. Oefen samen. Gebruik het toestel de eerste weken samen, en vraag zonder oordeel wat je kind online leuk vindt en met wie het contact heeft [6].
5. Zet een evaluatiemoment in de agenda, bijvoorbeeld na de eerste schoolvakantie.

Wil je weten hoeveel schermtijd bij welke leeftijd past? Lees dan schermtijd kinderen: wat de richtlijn per leeftijd adviseert.

Welk voorbeeld geef je zelf?

Kinderen kijken naar wat jij doet met je telefoon. De richtlijn vraagt ouders om zich zelf aan de schermafspraken te houden, hun eigen schermgebruik te beperken als ze bij hun kind zijn, en de telefoon weg te leggen en meldingen uit te zetten als ze samen zijn [7].

Een kwart van de Vlaamse ouders (26 procent) vindt zelf dat ze hun smartphone te veel gebruiken als ze samen zijn met hun kind [1]. Een telefoonvrije maaltijd is dus een afspraak voor het hele gezin.

Afspraken in twee huizen of met twee drukke agenda’s

Krijgt je kind een telefoon terwijl het in twee huizen woont, spreek dan met de andere ouder dezelfde basis af: waar de telefoon ’s nachts ligt, welke apps mogen en hoe lang. Anders wordt elke wissel een nieuwe onderhandeling.

Ook binnen een huis helpt het om de afspraken zichtbaar te maken. Zet het evaluatiemoment en de schermvrije momenten in de gezinsagenda, zodat niet een ouder alles hoeft te onthouden. Hoe je zo’n gezamenlijke planning opzet, lees je in agenda delen met je partner en weekplanner voor je gezin.

Conclusie

Voor de eerste smartphone is er in Nederland een duidelijk advies: vanaf groep 8, chatapps vanaf de middelbare school en sociale media vanaf 15 jaar. In Vlaanderen ligt de praktijk jonger, met negen tot twaalf jaar als sleutelleeftijd. De leeftijd is een startpunt, maar de afspraken en je begeleiding bepalen hoe het loopt.

Begin klein, schrijf de afspraken samen op, zet instellingen die je uitlegt, en plan een moment om alles opnieuw te bekijken.

Wil je die afspraken, het evaluatiemoment en de rest van de gezinsplanning op een plek zien, op je telefoon en op een tablet aan de muur? Meld je dan aan voor de wachtlijst van FamilieApp.